Полезные материалы

Oziqalar olinish manbai, tarkibi va to’yimliligi bilan farqlanadi. Energetik to’yimliligi bo’yicha hajmli (1 kg 0,6 oziqada oz. birligidan kam) va konsentrat oziqalarga (1 kg oziqada 0,6 oz. birligidan ko‘p) bo‘linadi. 

Oziqalar deb, o’simlik, hayvon, mikrob kelib chiqishiga mansub, tarkibida o’zlashtirib olish mumkin to’yimli moddalar bo’lgan, hayvon salomatligi va mahsuldorligiga zararli ta’sir ko’rsatmaydigan mahsulotlarga aytiladi.

B guruh vitaminlar. Suvda eruvchi ushbu guruh vitaminlarga B1 (tiamin), B2 (riboflavin), B3 (pantoten kislotasi), B4 (holin kislotasi), B5 (PP nikotin kislotasi), B6 (piridoksin), B7 (biotin), B8 (inozit), B9 (foliy kislota) va B12 (siankobalamin) kiradi. 

Vitamin E (tokoferol). U organizmda A vitaminini va karotinni organizm tomonidan o’zlashtirish va saqlashini ta’minlaydi. Organizmda E vitaminining yetishmasligi yog’ almashinuvi zaharli moddalari to’planib, hayvonlarning ko’payish qobiliyatini buzilishiga va mushaklar distrofiyasiga sabab bo’ladi. 

Vitamin D (kalsiferol). Organizmda mineral moddalar almashinuvini nazorat qiladi. Ushbu vitamin yetishmasligi yosh qishloq xo’jalik hayvonlarida raxit kasalligini keltirib chiqaradi, oyoqlari qiyshayib, bo’g’inlar shishadi; voyaga yetgan hayvonlarda esa osteomolyatsiya va osteoroz kasalliklari ro’y beradi

Hayvon organizmiga tushadigan to’yimli moddalar inert holda bo’ladi, ular hazm bo’lgandan keyingina hayvon tanasiga singadi, bu jarayonda katalizatorlar qatnashishi shart.

Marganes. Ushbu element suyak, buyrak, jigar, oshqozon osti bezi va gipofizda to’planadi. Organizmda oqsil, yog’, uglevodlar almashinuvida qatnashuvchi fermentlarni faollashtiradi. 

Mikroelementlar. Hayvon organizmida kam miqdorda uchrasa ham muhim fiziologik jarayonlar qatnashchisi hisoblanadi. Ular oqsillar bilan birlashib organizmning muhim fermentlarini sintez qilishda, shuningdek modda almashinuvida qatnashuvchi qator garmonlarni hosil bo‘lishda ishtirok etadi. Shu bois mikroelementlar ham vitaminlar singari hayot uchun zarur biologik aktiv moddalar deyiladi. 

Kaliy, natriy, xlor. Bu elementlar hayvon tanasida suyuqliklarda va yumshoq to’qimalarda uchraydi; ular hujayralarda osmatik bosimni saqlab turadi, qon va limfa faoliyatini boshqarish, hamda tanada suv almashinuvida qatnashadi.

Fosfor. Tananing 80% fosfori suyaklar va tishda bo’ladi; qolganlari fosfoproteinlar, nuklein kislotalar va fosfolipidlar tarkibida bo’ladi. U uglevod va energiya almashinuvida muhim o’rin tutadi, hamda geksozafosfatlar va adenozinfosfatlar tarkibiga kiradi.